26
06

Phong trào hiến máu tình nguyện tại thành phố Hồ Chí Minh

 
 
Máu là một loại thuốc đặc biệt mà không có chế phẩm nào thay thế được, máu chỉ có thể được hiến tặng từ những người hiến máu khỏe mạnh. Máu không chỉ rất cần trong điều trị và cấp cứu người bệnh hàng ngày, mà còn là yếu tố rất quan trọng trong việc sẵn sàng dự trữ cho thảm họa, an ninh, quốc phòng.
Hiến máu cứu người là một nghĩa cử cao đẹp. Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO), hàng năm cứ 80 người bệnh có một người cần điều trị bằng máu và các chế phẩm máu, tương đương cứ 1.000 giường bệnh cần khoảng 7.000 người cho máu.

Theo khuyến cáo của WHO, đối với một quốc gia, mỗi năm cần tối thiểu khoảng 2% dân số tham gia hiến máu. Theo thống kê của Ban Chỉ đạo quốc gia Vận động hiến máu tình nguyện (HMTN). Năm 2018, cả nước tiếp nhận được hơn 1,3 triệu đơn vị, đạt trên 1,6% dân số hiến máu, hiến máu nhắc lại đạt 41,5%. Tuy nhiên, nguồn cung cấp máu cho điều trị vẫn còn thiếu ở nhiều địa phương trên toàn quốc (trong đó có thành phố Hồ Chí Minh) và đặc biệt ở 2 thời điểm trong năm: dịp hè và Tết.

 
Đơn vị tính: đơn vị máu.
 Tại Thành phồ Hồ Chí Minh
Ủy ban Nhân dân (UBND) thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành chỉ thị 01/CT-UBND ngày 20/1/2018 về tăng cường vận động HMTN năm 2018. Theo đó, thủ trưởng các Sở, ban, ngành đoàn thể; UBND các quận, huyện; các cơ quan, xí nghiệp, trường học, lực lượng vũ trang tiếp tục tăng cường công tác vận động HMTN, phấn đấu đạt 230.000 túi máu  (trong đó lượng túi máu 350 ml và 450 ml đạt trên 65%) và ít nhất 30% cán bộ, công chức, viên chức và người lao động tham gia HMTN. Kết quả năm 2018, số lượng máu thu được khoảng 220.000 túi (đạt 95% chỉ tiêu), trong đó lượng túi máu 350 ml và 450 ml đạt 57,4%.

 
Đơn vị tính: đơn vị máu.
Tại TP.HCM, các năm qua tuy chưa xảy ra trường hợp thiếu máu, nhưng vẫn có những thời điểm giảm đáng kể số lượng máu dự trữ tại ngân hàng máu, đó là vào dịp hè, cũng như trước và sau Tết Nguyên đán hàng năm. Lý do chính là sinh viên học sinh các trường đại học, cao đẳng về quê cũng đã gây khó khăn trong công tác cấp cứu và điều trị của hơn 100 bệnh viện đóng trên địa bàn thành phố. Độ tuổi tham gia HMTN chiếm tỉ lệ cao nhất là 18 - 30 tuổi (63%); tỉ lệ nam, nữ ngang nhau.

Được sự ủng hộ của Ban chỉ đạo vận động hiến máu tình nguyện thành phố, mạng lưới công tác vận động hiến máu tình nguyện đã được triển khai đầy đủ đến 24 quận/huyện. Mỗi quận/huyện hằng năm đều tổ chức ít nhất là 3 - 4đợt hiến máu, để tạo điều kiện cho người dân cư ngụ hoặc làm việc trên địa bàn có điều kiện thuận lợi tham gia HMTN. Tỉ lệ người tham gia hiến lập lại trong năm 2018 đạt 34,5% (2 lần chiếm 18,2%; 3 lần chiếm 9,8% và 4 lần chiếm 6,5%). Ngoài ra có nhiều cá nhân đã có số tổng số lần hiến lập lại rất cao: 6 - 10 lần đạt 5,6%; 11 - 20 lần đạt 1,8%, 20 - 30 lần đạt 0,7%;  trên 30 lần đạt 0,4%.

Tại thành phố Hồ Chí Minh hiện nay có 2 địa chỉ hiến máu cố định là tại Ngân hàng máu, Bệnh viện Truyền máu Huyết học (số 118 Hồng Bàng, phường 12, quận 5) và trụ sở Trung tâm Hiến máu nhân đạo thành phố Hồ Chí Minh (số 106 Thiên Phước, phường 9, quận Tân Bình). Nhưng tại 2 địa chỉ này, hằng năm chỉ tiếp nhận được 8 - 8,5% số người đến HMTN. Như vậy hơn 90% lượng máu thu gom chủ yếu được tiếp nhận từ các tua lưu động.

Phong trào HMTN của thành phố Hồ Chí Minh được đánh giá là đang có sự phát triển mạnh nhất trong cả nước, số lượng máu thu gom và cung cấp chiếm ¼ số lượng máu của cả nước. Đã có sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, các tổ chức chính trị, đoàn thể xã hội, các tổ chức tín ngưỡng (như chùa, nhà thờ), các tổ chứ từ thiện (Chương trình Ước mơ của Thúy do báo Tuổi trẻ chủ trì,…). Năm 2018, ngoài các trường đại hoc, cao đẳng, các bệnh viện, các cơ quan, đơn vị doanh nghiệp công lập, phong trào đã lan rộng sang các công ty, xí nghiệp doanh nghiệp thuộc khối tư nhân và nước ngoài. Đặc biệt còn có sự chung sức của một số đại sứ quán các nước đóng trên địa bàn thành phố cũng tham gia HMTN (như: đại sứ quán Indonesia, Nam Phi, Ấn Độ, Hoa Kỳ, Thái Lan). Lực lượng vũ trang và các trường sĩ quan, công an cũng rất nhiệt huyết trong phong trào HMTN.

Các câu lạc bộ máu hiếm đã được thành lập và duy trì hoạt động đã kịp thời cung cấp các nhóm máu hiếm cho các bệnh nhân có nhóm máu Rhesus âm đang nằm điều trị và cấp cứu tại các bệnh viện trong TP.HCM. Từ năm 2017, câu lạc bộ máu phenotype đã ra đời với hơn 500 hội viên đã thường xuyên cung cấp sản phẩm “Hồng cầu lắng phenotype”, được chỉ định để dự phòng phản ứng dị miễn dịch với các kháng nguyên hồng cầu, đặc biệt là ở các bệnh nhân cần được truyền máu nhiều lần, ví dụ như các bệnh nhân thalassemia, suy tủy…

Thông thường người ta chỉ cần truyền máu thuận hợp nhóm máu ABO và Rheus. Tuy nhiên trong một số trường hợp sau khi truyền máu nhiều lần, trong máu người nhận có thể xuất hiện một số kháng thể có khả năng chống lại hồng cầu người cho, do đó người nhận cần phải được truyền máu phù hợp phenotype hồng cầu. Hồng cầu lắng phenotype là khối hồng cầu được điều chế từ người hiến máu được xác định phenotype hồng cầu, ngoài phù hợp nhóm máu hệ ABO và Rh, còn có các nhóm máu phụ khác như: Kell, Kidd, Lewis, Duffy, MNSs.

Những khó khăn thách thức
Bên cạnh những điểm mạnh như đã nêu trên, phong trào HMTN tại thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn những khó khăn như sau:
  • Một số người còn muốn hiến túi máu thể tích nhỏ 250 ml mặc dù có thể hiến được túi 350ml hoặc 450 ml vì sợ ảnh hưởng đến sức khỏe.
  • Hiện nay, hiến máu tình nguyện còn mang tính phong trào, vào các Tháng Thanh niên, Tháng Công nhân (Tháng 3 và Tháng 4) có rất nhiều đơn vị đăng ký tham gia hiến máu, làm tăng nguồn máu dự trữ dẫn đến nguy cơ dư thừa máu, dẫn đến phải hủy bỏ vì hết hạn sử dụng (máu chỉ có hạn 30 – 42 ngày). Việc hiến máu chưa được trãi đều các thời điểm trong năm, nên có những tháng lượng máu dự trữ rất thấp. Đa số các đơn vị chỉ tổ chức hiến máu một lần trong năm, chưa hiểu hết được tính cấp thiết của nhu cầu sử dụng máu cho người bệnh.
  • Đối tượng tham gia hiến máu tình nguyện chủ yếu là sinh viên học sinh, nên vào các dịp hè và kỳ nghỉ dài, số lượng người hiến máu giảm rỏ rệt, gây mất cân đối cung – cầu, ảnh hưởng đến việc ổn định nguồn máu dự trữ tại ngân hàng máu.
Hướng phát triển trong tương lai
  • Cần mở rộng đối tượng người hiến máu đến cộng đồng cán bộ công chức và người lao động tại các đơn vị, cơ quan, xí nghiệp,… trong toàn thành phố.
  • Tăng cường công tác truyền thông vận động hiến máu tình nguyện trên các phương tiện thông tin đại chúng, các trang thông tin xã hội để trang bị kiến thức cơ bản về hiến máu đến được với mọi tầng lớp nhân dân.
  • Phát triển mạnh hơn nữa các câu lạc bộ máu hiếm, câu lạc bộ máu phenotype.
  • Triển khai thêm nhiều điểm hiến máu cố định để tạo thuận tiện cho người dân tham gia HMTN bất cứ lúc nào trong năm, không cần chờ đến các đợt hiến máu chung.
  • Tổ chức nhiều hình thức vinh danh người hiến máu.
Tiến sĩ - Bác sĩ Nguyễn Phương Liên
Phó Giám đốc - Bệnh viện Truyền máu Huyết học TPHCM

Chia sẽ bài viết lên mạng xã hội

Bài viết cùng chuyên mục